• EN

Ülkemizde ve dünyada son zamanlarda sürekli gündemde olan ve gelişen teknoloji neticesinde her geçen gün daha çok önem kazanan kişisel verilerin korunması hususundaki ulusal düzenlememiz olan 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Hakkında Kanun (‘KVKK’) (‘Kanun’), kişisel verilerin işlenme prosedürü ile bu prosedüre taraf olan kişilerin hak ve yükümlülükleri hakkında detaylı düzenlemeler ihtiva etmektedir. Bu makalede, kişisel verileri işlenecek olan ilgili kişilerin, KVKK uyarınca, veri işleme süreci öncesinde, sırasında ve sonrasında ne gibi haklara sahip olduğu incelenecektir.

İlgili kişilerin ne gibi haklara sahip olduğu, KVKK’nın ‘İlgili Kişinin Hakları’ başlıklı 11. maddesinde hüküm altına alınmıştır. İlgili madde uyarınca, ilgili kişiler aşağıdaki haklara sahiptir:

  • Kişisel verisinin işlenip işlenmediğini öğrenme: Burada ilgili kişiye, sadece kendi kişisel verilerinin işlenip işlenmediğine ilişkin bilgi alma hakkı verilmiştir. Başkalarına ait kişisel verilerin işlenip işlenmediğini öğrenme hakkı bu bent kapsamında değerlendirilemez. ‘Kişisel verilerin işlenmesi’ kavramı, Kanun’un da öngördüğü üzere geniş yorumlanmalıdır.
  • Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme: Daha önce de belirtildiği üzere, ilgili kişilerin kendi kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme hakkı mevcuttur. İlgili kişi bu hakkı kullanıp veri sorumlusundan kişisel verilerinin işlendiği cevabını alırsa, kişisel verilerine ilişkin bilgi talep etme hakkını da haizdir.
  • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme: Kişisel verilerin işlenmesi sürecinin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinde Kanun’un 4. maddesinde belirtilen ‘belirli, açık ve meşru amaçlarla veri işleme’ ilkesi büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, ilgili kişiden veri işlenmesine ilişkin alınacak olan rızanın bu amaçlar hususunda ilgili kişiyi bilgilendirdikten sonra alınması elzemdir. Buna istinaden, ilgili kişiye, veri sorumlusunun veri işleme amaçlarını denetleme ve verilerinin gerçekten de rıza gösterdiği amaçlara uygun olarak işlenip işlenmediğini kontrol etme hakkı Kanun tarafından verilmiştir.
  • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme: İlgili kişinin, verilerinin kimlere aktarıldığını bilme hakkı bulunmaktadır.
  • Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme: İlgili kişi, kişisel verilerinin eksik veya yanlış işlendiği durumlarda, eksikliklerin tamamlanması ve yanlışlıkların düzeltilmesi isteminde bulunabilecektir.
  • Yedinci maddede öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme: Gönderme yapılan 7. madde, verilerin işlenme sebebinin ortadan kalkmasına ilişkindir. Bu madde uyarınca; ‘Bu Kanun ve ilgili diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir’. İlgili kişilerin kişisel verilerinin silinmesini veya yok edilmesini isteme hakkı, Kanun’un 7. ve 11. maddeleriyle bu hususa ilişkin özel olarak düzenlenmiş olan Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi Veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik’ten dayanak almaktadır.
  • (d) ve (e) bentleri uyarınca yapılan işlemlerin (düzeltme, silme veya anonim hale getirme talepleri) kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme: İşlemek üzere ilgili kişiden temin edilen kişisel veriler, çoğu durumda sadece ilgili kişide kalmamaktadır. Bu veriler gerek üçüncü kişilerle çeşitli sebeplerden ötürü paylaşılmakta gerekse ilgili kişi tarafından paylaşılan ve internet ortamına yayılan veriler birçok kişinin kolaylıkla eline geçmektedir. İlgili kişinin kişisel verisinin düzeltilmesi, silinmesi veya anonim hale getirilmesi gibi önemli talepleri bulunuyorsa; bu durum sadece veri sorumlusunu değil, veriyi elinde bulunduran diğer tüm kişi ve kurumları da ilgilendirmektedir. Bu sebeple de ilgili kişinin veri sorumlusundan işlem konusu kişisel verilere sahip olan veya onları işleyen diğer kişilere bildirimde bulunmasını isteme hakkı saklıdır.
  • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme: Bir kişinin internet aktiviteleri, yaptığı aramalar ve sosyal medya hesaplarında paylaştığı bilgiler, bir kişi hakkında bir profil elde etmek için kullanılabilmektedir. Profil oluşturma faaliyeti ve buna benzer şekilde farklı nitelikteki verilerin birleştirilmesi, karşılaştırılması ve kategorize edilmesi gibi faaliyetler sayesinde ve münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla gerçekleştirilen analizler sonucunda aleyhine doğabilecek sonuçlara itiraz etme hakkı, Kanun’un 11. maddesi ile ilgili kişiye verilmiştir.
  • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme: Kişisel verilerinin hukuka aykırı bir biçimde işlenmesi sebebiyle zarara uğrayan ilgili kişi, zararının tazmin edilmesini verileri hukuka aykırı biçimde işleyen kişi ve kurumlardan talep etme hakkına sahiptir.

Yukarıdaki açıklamalarımızdan da anlaşılacağı üzere, KVKK, ilgili kişilere kişisel verilerinin işlenme süreçlerinde veri sorumlularına karşı iddia edebilecekleri birçok hak tesis etmiştir. İlgili kişilerin bu haklarını ifa etmeleri için onlara yasal bir dayanak sağlanması ve bu sayede veri sorumluları ile ilgili kişiler arasındaki ilişkinin kanuni bir düzenleme ile hüküm altına alınması yerinde bir uygulamadır.

Av. Dr. Mert VAN - Stj. Av. Benay Çaylak