ERGENLİKTE PSİKOLOJİK ŞİDDET ZORBALIK MIDIR?
1) ZORBALIK NEDİR?
Okul çağındaki çocuklar ve ergenler zaman zaman yaşıtları tarafından dışlanma, alay edilme, küçük düşürülme veya tehdit edilme gibi davranışlarla karşılaşabilmekteler. Bu tür davranışları biz genel olarak “zorbalık” olarak adlandırılıyoruz.
1. Bir öğrencinin okulda maruz kaldığı psikolojik şiddet hukuki açısından nasıl değerlendirilir?
2. Ergenler arasındaki bu tip davranışların hukuki bir sorumluluğu var mıdır?
3. Zorbalığa maruz kalan ergenin öğrenci olarak hakları nelerdir veya ailesi ne yapabilir?
Bu sorulara cevap vermeden önce Akran Zorbalığı Nedir? konusunu netleştirmek lazım.
Bu makalemizde Akran Zorbalığı konusunu netleştirirken diğer soruların yanıtlarını da sizlerle paylaşacağız.
2) AKRAN ZORBALIĞININ TANIMI
Akran zorbalığı, okulda eğitim alan bir öğrencinin başka bir öğrenci tarafından kasıtlı ve tekrarlayan şekilde fiziksel, sözlü veya psikolojik baskıya maruz bırakılmasıdır. Lakap takma, sürekli ve aynı konuda alay etme, gruptan dışlama, tehdit etme veya sosyal medya üzerinden hedef gösterme gibi davranışları Psikolojik Baskıya örnek olarak sayabiliriz. Bu sıralanan örneklerin Psikolojik Baskı olarak kabul edilmesi için belirli bir zaman içinde sürekli olarak tekrar edilmesi gerekir. Devamlılık oluşturmayan hareketler psikolojik baskı olarak kabul edilmez. Özellikle ergenlik döneminde görülen zorbalık davranışları, mağdur öğrencinin özgüvenini, akademik başarısını ve devamında da ruh sağlığını ciddi şekilde etkileyebilir. Bu nedenle yapılan psikolojik baskı ve zorbalık yalnızca bir "çocuk şakalaşması" olarak asla ve asla değerlendirilmemelidir.
3) HUKUKİ AÇIDAN ZORBALIK FİİLİ
Peki Hukukta Zorbalık Diye Bir Suç Var Mıdır?
Türk Ceza Kanunu'nda "akran zorbalığı" veya "zorbalık" adıyla düzenlenmiş özel bir suç yoktur. Ancak zorbalık sırasında gerçekleştirilen birçok davranış başkaca suçlar kapsamında değerlendirilebilir. Örneğin Zorbanın söylediği sözler hakaret, tehdit, kişisel verilerin paylaşılması, özel hayatın ihlali gibi olayın özelliklerine göre hukuki ve cezai sorumlulukları ortaya çıkarabilir. Bu nedenle zorbanın yaptığı davranışın adına değil, içeriğine ve mağdurda yarattığı olumsuz sonuca bakılmalıdır.
4) ZORBALIK DURUMLARINDA OKULUN SORUMLULUĞU VARMIDIR?
Okulların, öğrenciler için güvenli bir eğitim ortamı sağlama yükümlülüğü var.Bu nedenle okul yönetimlerinin fiziksel şiddete ulaşmayan psikolojik şiddet içeren akran zorbalığı iddialarını ciddiyetle incelemesi ve gerekli önlemleri alması gerekmektedir.Bu aşamada okullarda görevli sınıf öğretmenleri ve rehberlik birimi görevlileri çok uyanık olmalı ve bir öğrenci üzerinde sürekli uygulanan psikolojik şiddet olaylarında bir taraftan mağdur ergenin ailesini bilgilendirirken diğer taraftan psikolojik şiddeti uygulayan zorbaya yönelik sorgulama ve disiplin süreçlerini hızla başlatmalıdır.
Öğretmenlere veya okul yönetimine bildirilen zorbalık vakalarının görmezden gelinmesi durumunda olayın büyümesinin ve zorbalama fiillerine maruz kalan öğrencinin daha fazla zarar görmesinin önü açılmaktadır. Psikolojik baskılar neticesinde zaten yalnızlaşan mağdur ergen, okul idaresinin de üzerine düşenleri yapmadığını gördükçe daha da ümitsizliğe düşmekte ve zarar görmektedir.Bu aşamada zorbalığı öğrenen ailelerin yaşanan olayları mümkün olduğunca erken aşamada okul yönetimiyle YAZILI olarak ve ispat edilebilir şekilde paylaşması da ayrıca önemlidir.
5) ZORBALIK DURUMDA AİLENİN HAREKET ŞEKLİ NASIL OLMALI?
Aileler Zorbalık iddiası durumunda Nasıl Davranmalı?
Bir öğrencinin zorbalığa maruz kaldığından şüpheleniliyorsa öncelikle yaşanan olayların kayıt altına alınması faydalı olacaktır. Mesajlar, ekran görüntüleri, tanık anlatımları ve benzeri bilgiler sırası ile önemlidir ve devam eden süreçlerde hukuki delil olarak kullanılabilir. Bunun yanında okul yönetimiyle iletişime geçilmesi, rehberlik servisinden destek alınması ve gerekli durumlarda hukuki yollara başvurulması mümkün ve gereklidir. Öğrencilerin ve velilerin adli mercilerle cezai kovuşturma talep etmeleri bir yana, maddi ve manevi tazminat talep etme hakları olduğunu da unutmamak gerekir.Bu aşamada ailelere uyarımız, Her olayın kendi şartları içinde değerlendirilmesi ve zorbalık iddiasının kesin tartışmasız deliller ile ispatı gerektiğini bilmeleridir. Yani sadece mağdur ergenin şifai şikayetleri okul içindeki disiplin süreçlerinde devamındaki adli süreçlerde de yeterli olmayacaktır.
6) SOSYAL MEDYADA ZORBALIK
Sosyal Medyada Yapılan Zorbalık Farklı Mıdır?
Günümüzde zorbalık yalnızca okul koridorlarında gerçekleşmiyor. Sosyal medya hesapları, mesajlaşma uygulamaları ve çevrimiçi oyunlar vasıtasıyla yapılan sistematik baskılar da zorbalık seviyesine ulaştığında, öğrenciler üzerinde ciddi ve olumsuz etkiler yaratabilmektedir. İnternet ortamında gerçekleşen bazı rahatsız edici davranışlar hukuken sonuç doğurabilir. Özellikle hakaret, tehdit veya kişisel bilgilerin paylaşılması gibi eylemler çevrimiçi ortamda gerçekleşse bile hukuki önemlerini korur ve ilgilisine sorumluluk yükler.
SONUÇ OLARAK
Özellikle ergenlik döneminde ergenler üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratabilen psikolojik şiddet ve akran zorbalığı seviyesine ulaşan davranışların ebeveynler tarafından erken fark edilmesi çok önemlidir.Zorbalık iddialarının Okul idareleri tarafından ciddiyetle analiz edilip olumlu, olumsuz netleştirilmesi gereklidir aksi durum mağdur ergeni yanlızlaştırmakta ve ruhen zarara uğramasını hızlandırmaktadır.Okul idareleri mercek altına aldıkları psikolojik şiddet ve akran zorbalığı iddialarında zorbalığın yapıldığına kesin kanaat oluşması durumunda gerekli disiplin cezalarını vermekten kaçınmamalıdır.
Av.Dr.Mert Van